بررسی انواع ترکمتر و کاربرد آنها
بررسی انواع ترکمتر و کاربرد آنها
وقتی قرار است یک پیچ یا مهره با مقدار مشخصی سفت شود، نمیتوان آن با یک آچار معمولی سفت کرد. بعضی اتصالات باید دقیقا با گشتاور تعیینشده بسته شوند؛ چون سفت کردن بیش از اندازه میتواند به پیچ، رزوه یا قطعه آسیب بزند و بستن شل آن هم ممکن است باعث باز شدن اتصال در زمان کار شود. ترکمتر ابزاری است که برای کنترل همین مقدار گشتاور استفاده میشود و به کاربر کمک میکند اتصال را تا حد موردنظر سفت کند. ترکمترها از نظر شکل، مکانیزم عملکرد و میزان دقت با یکدیگر تفاوت دارند. به همین دلیل، هنگام بررسی انواع ترکمتر باید به کاربرد هر مدل توجه کرد؛ چون برای مثال ابزاری که برای تعمیرات خودرو مناسب است، لزوما بهترین انتخاب برای مونتاژ قطعات ظریف یا کارهای صنعتی دقیق نیست.
ترکمتر چیست و چه کاربردی دارد؟
ترکمتر یا آچار گشتاورسنج، ابزاری برای اعمال مقدار مشخصی از گشتاور به پیچ و مهره است. روی هر پیچ یا اتصال مهم، معمولا یک مقدار گشتاور مناسب از طرف سازنده تعیین میشود و ترکمتر به کاربر کمک میکند این مقدار را با دقت بیشتری اجرا کند. نحوه کنترل گشتاور در ترکمتر به نوع ابزار بستگی دارد. در بعضی مدلها،کاربر مقدار موردنظر را از قبل تنظیم میکند و زمانی که به آن مقدار برسد، ابزار با یک صدا یا تغییر مشخص در دسته، رسیدن به گشتاور تنظیمشده را اعلام میکند. در مدلهای دیگر، مقدار گشتاور به صورت لحظهای روی صفحه یا عقربه نمایش داده میشود.
انواع ترکمتر در تعمیر ماشینآلات، خطوط تولید، مونتاژ تجهیزات، تعمیرات صنعتی و حتی بعضی کارهای دقیق خانگی استفاده میشوند. در واقع هرجا که میزان سفت شدن پیچ اهمیت داشته باشد، انتخاب یکی از این محصولات میتواند کمک کننده باشد.
بررسی انواع ترکمتر و کاربرد آنها
انواع ترکمتر کداماند؟
برای انتخاب درست، ابتدا باید با مدلهای مختلف این ابزار آشنا شوید. انواع ترکمتر از نظر مکانیزم عملکرد تفاوتهایی دارند و هرکدام برای شرایط خاصی ساخته شدهاند. در ادامه انواع این محصولات را مورد بررسی قرار میدهیم.
ترکمتر تقهای یا کلیکی
ترکمتر تقهای یکی از رایجترین مدلها در میان انواع ترکمترهاست و در بسیاری از تعمیرگاهها و کارگاهها استفاده میشود. مقدار گشتاور موردنظر روی دسته تنظیم میشود و سپس کاربر شروع به سفت کردن پیچ میکند. زمانی که گشتاور به مقدار تعیینشده برسد، مکانیزم داخلی ترکمتر صدای تقه ایجاد میکند و کاربر متوجه میشود که باید فشار دادن ابزار را متوقف کند. سادگی کار با این مدل باعث شده است ترکمتر کلیکی برای تعمیرات خودرو، نگهداری تجهیزات و کارهای عمومی انتخاب مناسبی باشد. البته دقت آن به کیفیت ساخت، استفاده صحیح و وضعیت کالیبراسیون ابزار هم بستگی دارد. به همین دلیل در کارهایی که مقدار گشتاور اهمیت زیادی دارد، فقط انتخاب یکی از انواع ترکمتر کافی نیست و باید وضعیت خود ابزار نیز بررسی شود.
ترکمتر دیجیتال
ترکمتر دیجیتال به جای استفاده از مقیاسهای مکانیکی، مقدار گشتاور را روی یک نمایشگر نشان میدهد. در بسیاری از مدلها، کاربر میتواند مقدار موردنظر را تنظیم کند و ابزار با رسیدن به آن، از طریق صدا یا هشدار دیگر اطلاع میدهد. برخی مدلهای پیشرفتهتر امکان ثبت اطلاعات گشتاور را نیز دارند و به همین دلیل در کارهای حساس و کنترل کیفیت کاربرد بیشتری پیدا کردهاند.
از میان انواع ترکمتر، مدل دیجیتال زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که خواندن دقیق مقدار گشتاور یا ثبت اطلاعات اهمیت داشته باشد. در مقابل، معمولا قیمت و حساسیت آن نسبت به مدلهای مکانیکی بیشتر است و برای هر کار سادهای ضرورتی ندارد.
ترکمتر عقربهای یا ساعتی
ترکمتر عقربهای دارای یک صفحه مدرج و عقربه است که مقدار گشتاور اعمالشده را هنگام کار نشان میدهد. برخلاف مدل کلیکی، کاربر باید حین سفت کردن پیچ به صفحه نگاه کند و مقدار نشاندادهشده را بررسی کند. این ویژگی باعث میشود ابزار برای اندازهگیری لحظهای گشتاور و بعضی کارهای کنترلی و آزمایشی کاربرد داشته باشد. در این مدل، برخلاف ترکمتر کلیکی که رسیدن به مقدار تنظیمشده را با تقه اعلام میکند، میزان گشتاور در طول کار قابل مشاهده است. بنابراین اگر نیاز دارید مقدار نیروی واردشده را به صورت پیوسته ببینید، این مدل میتواند انتخاب مناسبی باشد.
ترکمتر تاشو یا کمرشکن
ترکمتر کمرشکن مکانیزمی دارد که با رسیدن به گشتاور تعیینشده، بخشی از دسته آن خم یا آزاد میشود. این تغییر وضعیت به کاربر نشان میدهد که مقدار موردنظر به دست آمده و باید اعمال نیرو متوقف شود. این نوع ترکمتر بیشتر برای اتصالاتی مورد استفاده قرار میگیرد که کنترل دقیق گشتاور در آنها اهمیت دارد. ساختار مکانیکی آن نیز کمک میکند کاربر پس از رسیدن به مقدار تنظیمشده، فشار بیشتری به پیچ وارد نکند. در میان انواع ترکمتر، مدل کمرشکن بیشتر برای کارهای تخصصی و اتصالات حساس مورد توجه قرار میگیرد.
ترکمتر برقی یا شارژی
ترکمتر برقی یا شارژی برای اندازهگیری گشتاور از نیروی برق یا باتری استفاده میکند و معمولا به سنسورهای الکترونیکی مجهز است. این سنسورها میزان نیروی واردشده را اندازهگیری میکنند و مقدار گشتاور را روی نمایشگر دیجیتال نشان میدهند. به همین دلیل، کاربر میتواند مقدار اعمالشده را در همان لحظه مشاهده کند و کنترل بیشتری روی بستن پیچ داشته باشد. این مدل از ترکمتر بیشتر در کارهای تخصصی و صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد؛ به خصوص زمانی که دقت بستن پیچ اهمیت زیادی دارد. بعضی مدلها امکاناتی مانند تنظیم مقدار گشتاور، هشدار هنگام رسیدن به مقدار تعیینشده و ثبت اطلاعات را نیز در اختیار کاربر قرار میدهند. البته قیمت و نیاز به شارژ یا باتری باعث میشود برای کارهای ساده و روزمره، همیشه انتخاب اول نباشند.
انواع ترکمتر کداماند؟
کدام نوع ترکمتر برای شما مناسبتر است؟
انتخاب از میان انواع ترکمتر کاملا به نوع استفاده شما بستگی دارد. برای تعمیرات خودرو و کارهای معمول کارگاهی، مدل کلیکی انتخابی ساده و کاربردی است. اگر دقت بیشتر و نمایش عددی گشتاور برایتان اهمیت دارد، مدل دیجیتال گزینه مناسبتری خواهد بود. برای پیچهای کوچک و حساس میتوان از ترکمتر پیچگوشتی استفاده کرد و در کارهای تخصصیتر نیز مدلهای عقربهای یا کمرشکن کاربرد دارند. در نهایت، محدوده گشتاور موردنیاز را مشخص کنید و مدلی را انتخاب کنید که با همان بازه و نوع کار شما هماهنگ باشد.
جمعبندی؛ کدام ترکمتر را انتخاب کنیم؟
انواع ترکمتر برای کنترل گشتاور ساخته شدهاند، اما هرکدام برای شرایط خاصی مناسبتر هستند. مدل کلیکی برای کارهای عمومی و خودرویی، دیجیتال برای اندازهگیری دقیقتر، عقربهای برای مشاهده مستقیم گشتاور، کمرشکن برای کارهای تخصصی کاربرد بیشتری دارد. برای انتخاب درست، ابتدا نوع کار و محدوده گشتاور موردنیاز را مشخص کنید و بعد به سراغ مدلی بروید که از نظر دقت، اندازه درایو و کیفیت ساخت با نیاز شما هماهنگ باشد.
کدام نوع ترکمتر برای شما مناسبتر است؟
